این اندیشه که الگوهای زندگی افراد بزرگسال تحت تأثیر تجربیات دوران کودکی آنان قرار می‌گیرد نه تنها هسته‌ی مرکزی نظریه‌ی تحلیل رفتار متقابل است، بلکه در بسیاری از گرایش‌ها و نظریات روانشناختی دیگر هم وجود دارد. کودک در دوران اولیه زندگی طرح و برنامه‌ی ویژه‌ای برای زندگی آینده‌ی خودش بنیان می‌گذارد، تا اینکه به شکلی ساده یک نظرگاه کلی نسبت به جهان پیدا کند.

طرح زندگی در انتخاب‌هایی که شخص در زندگی به عمل می‌آورد نمود پیدا می‌کند. زمانی که کودک نمایشنامه‌ی زندگی خود را می‌نویسد، صحنه‌ی پایانی را هم به عنوان بخش جدا ناشدنی آن می‌نگارد و ما به طور نا‌آگاهانه رفتار‌هایی را برمی‌گزینیم که ما را به سرانجام پیش‌نویسمان نزدیکتر می‌سازد.

کودک در دوران کودکی درباره‌ی طرح زندگیش تصمیماتی می‌گیرد، یعنی پیش‌نویس صرفاً بوسیله‌ی عناصر بیرونی مانند والدین یا محیط زندگی تعیین نمی‌گردد. در زبان علمی تحلیل رفتار متقابل، ما این مطلب را این‌گونه بیان می‌کنیم: پیش‌نویس بر اساس تصمیمات دوران کودکی قرار دارد.

این اندیشه که الگوهای زندگی افراد بزرگسال تحت تأثیر تجربیات دوران کودکی آنان قرار می‌گیرد نه تنها هسته‌ی مرکزی نظریه‌ی تحلیل رفتار متقابل است، بلکه در بسیاری از گرایش‌ها و نظریات روانشناختی دیگر هم وجود دارد. کودک در دوران اولیه زندگی طرح و برنامه‌ی ویژه‌ای برای زندگی آینده‌ی خودش بنیان می‌گذارد، تا اینکه به شکلی ساده یک نظرگاه کلی نسبت به جهان پیدا کند.

طرح زندگی در انتخاب‌هایی که شخص در زندگی به عمل می‌آورد نمود پیدا می‌کند. زمانی که کودک نمایشنامه‌ی زندگی خود را می‌نویسد، صحنه‌ی پایانی را هم به عنوان بخش جدا ناشدنی آن می‌نگارد و ما به طور نا‌آگاهانه رفتار‌هایی را برمی‌گزینیم که ما را به سرانجام پیش‌نویسمان نزدیکتر می‌سازد.

کودک در دوران کودکی درباره‌ی طرح زندگیش تصمیماتی می‌گیرد، یعنی پیش‌نویس صرفاً بوسیله‌ی عناصر بیرونی مانند والدین یا محیط زندگی تعیین نمی‌گردد. در زبان علمی تحلیل رفتار متقابل، ما این مطلب را این‌گونه بیان می‌کنیم: پیش‌نویس بر اساس تصمیمات دوران کودکی قرار دارد.

به همین دلیل است که کودکان مختلفی که در محیط مشترکی بزرگ شده‌اند ممکن است در مورد طرح و برنامه‌های زندگی متفاوتی از یکدیگر تصمیم گرفته باشند.

تصمیمات پیش‌نویس زندگی کودک با تفکر آگاهانه‌ای که در تصمیم‌گیری‌های دوران بزرگسالی وجود دارد متفاوت است. تصمیمات اولیه نتیجه‌ی احساس‌ها بوده و قبل از اینکه کودک به زبان بیاید گرفته شده‌اند و بر مبنای واقعیت‌سنجی‌های متفاوتی از آنچه که در دوران بزرگسالی به کار گرفته شده‌اند قرار دارند.

اگرچه والدین نمی‌توانند تعیین کننده‌ی تصمیمات پیش‌نویس زندگی کودک باشند، با وجود این می‌توانند اثرات بسیار مهمی را بر این تصمیمات بگذارند. از همان روزهای اولیه زندگی کودک، والدین پیام‌هایی را به او می‌دهند که کودک بر اساس آن‌ها، به نتایجی درباره‌ی خود، دیگران و دنیای اطراف می‌رسد. این پیام‌های پیش‌نویس‌ساز به همان اندازه که کلامی هستند، غیر کلامی نیز می‌باشند و چهارچوبی را می‌سازند که کودک در محدوده‌ی آن تصمیمات اساسی پیش‌نویس زندگی خود را می‌گیرد. در آینده به انواع مختلف پیام‌های پیش‌نویس‌ساز نگاهی کوتاه خواهیم داشت.

در زندگی بزرگسالی، نزدیک‌ترین خاطراتی را که از سال‌های اولیه زندگی می‌توانیم به یاد آوریم، در رویا‌ها و تخیلات ما نمایان می‌گردند. مگر اینکه بتوانیم وقت بگذاریم و روی شناخت پیش‌نویس زندگی خود کار کنیم، در غیر این صورت احتمالاً ما از تصمیم‌های اولیه‌ای که گرفته‌ایم نا‌آگاه باقی مانده و حتی ممکن است این تصمیمات را در زندگی روزمره و در رفتار خود بکار بندیم.

وقتی که اریک برن در مورد پیش‌نویس چنین نوشت «با حوادث بعدی توجیه می‌شود» بهتر بود گیومه‌ای در دو طرف لغت «توجیه» می‌گذاشت. ما معمولاً واقعیت را در چهارچوب داوری خود تعبیر و تفسیر می‌کنیم، به گونه‌ای که در نظر ما تصمیمات پیش‌نویس زندگیمان توجیه می‌شود. به این دلیل که ما در حالت نفسانی «کودک» خود، هر گونه تهدیدی را به دیدگاه خود از جهان که بر مبنای پیش‌نویس ما قرار دارد، تهدیدی به ارضای نیازهای خود و حتی تهدیدی به زنده‌ماندن خود می‌دانیم.

زمانی که در مورد نادیده گرفتن، تفسیر مجدد و چهارچوب داوری به صحبت می‌پردازیم، خواهم گفت که این تحریف چگونه صورت می‌گیرد و چطور با مشکلات زندگی ما ارتباط دارد.

به دنبال مثال می‌گردید؟ هنوز کمی زود است. به تدریج با مثال‌هایی جالب و معمول آشنا می‌شویم. در نوشتار بعدی در مورد ریشه‌های پیش‌نویس و اینکه چرا ما چنین تصمیماتی را در کودکی می‌گیریم صحبت خواهم کرد.

منبع: بانک مقالات روان شناسی و مشاوره